03-06-2008, 05:00 AM
Kad?nlar?n kabusu: Rahim a?z? kanseri
Korunman?n yolu HPV a??s?ndan geçiyor. A??y? sadece bayanlar de?il erkekler de vurulabiliyor.
Kad?nlarda rahim a?z? kanserini engelleyen HPV a??s? son günlerin en çok tart???lan konular?ndan birisi. Anadolu Sa?l?k Merkezi’nden Kad?n Sa?l??? ve Hastal?klar? Uzman? Doç.Dr. Fatih Güçer, HPV a??s? ile ilgili merak edilen sorular? yan?tlad?, son geli?meleri anlatt?.
Rahim a?z? kanserine yol açan HPV virüsü nas?l bula??yor?
Tüm dünyada yakla??k 630 milyon kad?n?n enfekte oldu?u HPV, temas ve cinsel ili?ki yoluyla bula??yor. HPV'nin 100'e yak?n tipi bulunuyor ancak bunlardan sadece 30'u kad?n ve erkek genital organlar?nda enfeksiyona neden oluyor.
Virüs vücuda girdikten ne kadar sonra enfeksiyon belirtileri görülmeye ba?l?yor?
HPV virüsünün kuluçka süresi yakla??k 9 ay. Enfeksiyon etkilerinin ortaya ç?kmas? için virüsü ald?ktan sonra yakla??k 1 y?l?n geçmesi gerekiyor.
Rahim a?z? kanserinin risk faktörleri neler?
HPV için en önemli risk faktörü çok e?lilik. Ayn? zamanda sigara içimi, do?um kontrol hap? kullan?m?, A vitamini eksikli?i, herpes virüsü enfeksiyonu, immün sistemde direncin bozuk olmas? gibi durumlarda HPV enfeksiyonunun ki?iye geçme olas?l??? artar. HPV virüsü ayn? zamanda g?rtlakta da papillom dedi?imiz bir tak?m lezyonlara, genital bölgede si?illere de sebep olmaktad?r.
Rahim a?z? kanseri a??s?n? kimler yapt?rmal??
Türkiye'de düzenli smear testi yapt?r?lmad??? için rahim a?z? kanserine yakalanan hastalar?n büyük bir ço?unlu?u art?k cerrahi ?ans?n?n kalmad??? safhada hekime gidiyor maalesef. Bu nedenle korunma çok önemli. Özellikle 9-13 ya? aral???ndaki k?z çocuklar? a??land??? takdirde, bu ki?ilerde rahim a?z? kanserinden büyük ölçüde korunma sa?lanm?? olacakt?r. Bu ya? aral??? iste?e ba?l? olarak 26 ya??na kadar uzat?labiliyor. Asl?nda tüm toplumu a??layacak olursak bundan 20-30 y?l sonra Türkiye'de hiçbir rahim a?z? kanseri kalmaz. Baz? ülkelerde örne?in Avusturalya’da 55 ya??na kadar olan kad?nlara HPV a??s? uygulanmakta. Yani ya? s?n?r? asl?nda biraz göreceli bir kavram olarak gözükmekte. Ancak ?unu da muhakkak belirtmek laz?m; ?u anda piyasada bulunan HPV a??s? kansere neden olan tiplerden 16 ve 18’e kar?? koruyucu, di?er kansere neden olan tiplere kar?? koruyucu de?il. Kansere sebep olan HPV virüsleri içinde 16 ve 18 tüm kanserlerin yüzde 70'ini olu?turuyor. Demek ki, kanserlerin yüzde 30'u a??n?n korumad??? türden HPV tipleri ile olu?uyor. Yani a?? olmak demek kansere yakalanmama garantisi de?il. A?? olundu?u zaman da smear taramas?n?n ayn? ?ekilde devam etmesi gerekiyor.
Hamilelik döneminde öneriliyor mu?
Gebelik s?ras?nda önerilmiyor ama emziren kad?nlar a??lanabilir. Gebelikten önce ba?lanm??sa, devam edilmez, gebelik sona erdikten sonra yeniden a??lama yap?labilir.
Erkeklere uygulanabiliyor mu?
Erkeklerin a??lanmas? hâlâ tart???l?yor. Çünkü onlarda da kansere yol açmayan genital si?iller olu?uyor ve onlar? önlemek için a??lanman?n gereklili?i tart???l?yor. Tercih ederlerse erkekler de ta??y?c? olmama ad?na 9-15 ya? aras?nda a??lanabilece?i bildiriliyor. Erkeklerde nadir de olsa penis kanseri görülebilmektedir ve penis kanserinin geli?imi ile HPV virüsü enfeksiyonu aras?nda ciddi bir ili?ki oldu?undan, a??lanan erkek çocuklar?n?n penis kanserine kar?? bir korunmas? söz konusu olabilir.
A??n?n herhangi bir yan etkisi var m??
HPV a??s? canl? bir a?? olmad??? ve hepatit a??lar? gibi genetik teknoloji ile haz?rland??? için, canl? virüs a??s? olmamas? sebebiyle birçok ki?iye rahatl?kla yap?labilir. A??n?n bilinen bir yan etkisi yok. Di?er a??lar gibi yap?lan yerde lokal ?s? art???, k?zar?kl??a yol açabilir. 3 doz yap?l?yor. ?lk dozdan 2 ay sonra ikinci doz, ilk dozdan 6 ay sonra da üçüncü doz yap?l?yor. Çok yeni oldu?u için uzun dönem koruyuculu?u hakk?nda bir bilgimiz yok. Henüz 7 y?l çal???lm??. 7 y?la kadar korudu?unu biliyoruz.
A??y? vurulduktan sonra tekrar etmek gerekiyor mu? Ne zaman?
E?er a?? düzenli olarak belirtilmi? olan zaman aral?klar?nda yap?lm?? ise k?sa süre içerisinde tekrar etmeye gerek yok. Elde olan 7 y?ll?k sonuçlara göre tekrara gerek yok.
Son günlerde ç?kan haberlerde etkisi ömür boyu sürecek a?? üzerinde çal???ld??? belirtiliyor. Bu mümkün mü sizce?
Asl?nda bugün yap?lmakta olan a?? ile ilgili 7 y?ll?k sonuçlar var ve bu sonuçlara göre a??n?n koruyuculu?u devam etmekte. Bu etki ömür boyu sürecek mi sorusuna ?u anda bilimsel olarak kesin cevap vermek mümkün de?il ama muhtemelen koruyuculu?u uzun y?llar devam edecek gibi gözükmekte. Bunu destekleyen di?er bir noktada hem hepatit a??lar? hemde HPV a??lar? ayn? yöntemlerle elde edilmekte.
Bu ?ekilde günün birinde bu kanser türü yok edilebilir mi?
Bu sorunun cevab? kesin ve net: evet.
Korunman?n yolu HPV a??s?ndan geçiyor. A??y? sadece bayanlar de?il erkekler de vurulabiliyor.
Kad?nlarda rahim a?z? kanserini engelleyen HPV a??s? son günlerin en çok tart???lan konular?ndan birisi. Anadolu Sa?l?k Merkezi’nden Kad?n Sa?l??? ve Hastal?klar? Uzman? Doç.Dr. Fatih Güçer, HPV a??s? ile ilgili merak edilen sorular? yan?tlad?, son geli?meleri anlatt?.
Rahim a?z? kanserine yol açan HPV virüsü nas?l bula??yor?
Tüm dünyada yakla??k 630 milyon kad?n?n enfekte oldu?u HPV, temas ve cinsel ili?ki yoluyla bula??yor. HPV'nin 100'e yak?n tipi bulunuyor ancak bunlardan sadece 30'u kad?n ve erkek genital organlar?nda enfeksiyona neden oluyor.
Virüs vücuda girdikten ne kadar sonra enfeksiyon belirtileri görülmeye ba?l?yor?
HPV virüsünün kuluçka süresi yakla??k 9 ay. Enfeksiyon etkilerinin ortaya ç?kmas? için virüsü ald?ktan sonra yakla??k 1 y?l?n geçmesi gerekiyor.
Rahim a?z? kanserinin risk faktörleri neler?
HPV için en önemli risk faktörü çok e?lilik. Ayn? zamanda sigara içimi, do?um kontrol hap? kullan?m?, A vitamini eksikli?i, herpes virüsü enfeksiyonu, immün sistemde direncin bozuk olmas? gibi durumlarda HPV enfeksiyonunun ki?iye geçme olas?l??? artar. HPV virüsü ayn? zamanda g?rtlakta da papillom dedi?imiz bir tak?m lezyonlara, genital bölgede si?illere de sebep olmaktad?r.
Rahim a?z? kanseri a??s?n? kimler yapt?rmal??
Türkiye'de düzenli smear testi yapt?r?lmad??? için rahim a?z? kanserine yakalanan hastalar?n büyük bir ço?unlu?u art?k cerrahi ?ans?n?n kalmad??? safhada hekime gidiyor maalesef. Bu nedenle korunma çok önemli. Özellikle 9-13 ya? aral???ndaki k?z çocuklar? a??land??? takdirde, bu ki?ilerde rahim a?z? kanserinden büyük ölçüde korunma sa?lanm?? olacakt?r. Bu ya? aral??? iste?e ba?l? olarak 26 ya??na kadar uzat?labiliyor. Asl?nda tüm toplumu a??layacak olursak bundan 20-30 y?l sonra Türkiye'de hiçbir rahim a?z? kanseri kalmaz. Baz? ülkelerde örne?in Avusturalya’da 55 ya??na kadar olan kad?nlara HPV a??s? uygulanmakta. Yani ya? s?n?r? asl?nda biraz göreceli bir kavram olarak gözükmekte. Ancak ?unu da muhakkak belirtmek laz?m; ?u anda piyasada bulunan HPV a??s? kansere neden olan tiplerden 16 ve 18’e kar?? koruyucu, di?er kansere neden olan tiplere kar?? koruyucu de?il. Kansere sebep olan HPV virüsleri içinde 16 ve 18 tüm kanserlerin yüzde 70'ini olu?turuyor. Demek ki, kanserlerin yüzde 30'u a??n?n korumad??? türden HPV tipleri ile olu?uyor. Yani a?? olmak demek kansere yakalanmama garantisi de?il. A?? olundu?u zaman da smear taramas?n?n ayn? ?ekilde devam etmesi gerekiyor.
Hamilelik döneminde öneriliyor mu?
Gebelik s?ras?nda önerilmiyor ama emziren kad?nlar a??lanabilir. Gebelikten önce ba?lanm??sa, devam edilmez, gebelik sona erdikten sonra yeniden a??lama yap?labilir.
Erkeklere uygulanabiliyor mu?
Erkeklerin a??lanmas? hâlâ tart???l?yor. Çünkü onlarda da kansere yol açmayan genital si?iller olu?uyor ve onlar? önlemek için a??lanman?n gereklili?i tart???l?yor. Tercih ederlerse erkekler de ta??y?c? olmama ad?na 9-15 ya? aras?nda a??lanabilece?i bildiriliyor. Erkeklerde nadir de olsa penis kanseri görülebilmektedir ve penis kanserinin geli?imi ile HPV virüsü enfeksiyonu aras?nda ciddi bir ili?ki oldu?undan, a??lanan erkek çocuklar?n?n penis kanserine kar?? bir korunmas? söz konusu olabilir.
A??n?n herhangi bir yan etkisi var m??
HPV a??s? canl? bir a?? olmad??? ve hepatit a??lar? gibi genetik teknoloji ile haz?rland??? için, canl? virüs a??s? olmamas? sebebiyle birçok ki?iye rahatl?kla yap?labilir. A??n?n bilinen bir yan etkisi yok. Di?er a??lar gibi yap?lan yerde lokal ?s? art???, k?zar?kl??a yol açabilir. 3 doz yap?l?yor. ?lk dozdan 2 ay sonra ikinci doz, ilk dozdan 6 ay sonra da üçüncü doz yap?l?yor. Çok yeni oldu?u için uzun dönem koruyuculu?u hakk?nda bir bilgimiz yok. Henüz 7 y?l çal???lm??. 7 y?la kadar korudu?unu biliyoruz.
A??y? vurulduktan sonra tekrar etmek gerekiyor mu? Ne zaman?
E?er a?? düzenli olarak belirtilmi? olan zaman aral?klar?nda yap?lm?? ise k?sa süre içerisinde tekrar etmeye gerek yok. Elde olan 7 y?ll?k sonuçlara göre tekrara gerek yok.
Son günlerde ç?kan haberlerde etkisi ömür boyu sürecek a?? üzerinde çal???ld??? belirtiliyor. Bu mümkün mü sizce?
Asl?nda bugün yap?lmakta olan a?? ile ilgili 7 y?ll?k sonuçlar var ve bu sonuçlara göre a??n?n koruyuculu?u devam etmekte. Bu etki ömür boyu sürecek mi sorusuna ?u anda bilimsel olarak kesin cevap vermek mümkün de?il ama muhtemelen koruyuculu?u uzun y?llar devam edecek gibi gözükmekte. Bunu destekleyen di?er bir noktada hem hepatit a??lar? hemde HPV a??lar? ayn? yöntemlerle elde edilmekte.
Bu ?ekilde günün birinde bu kanser türü yok edilebilir mi?
Bu sorunun cevab? kesin ve net: evet.